Fjármagnskostnaður ríkisstofnana og sjóða
Leigusamningar ríkissjóðs
Rekstrarumhverfi hjúkrunarheimila
Eftirlitsheimildir Tryggingastofnunar
Fóðursjóður
Landbúnaðarháskóli Íslands
Rannsóknarframlög til háskóla
Skuldbindandi samningar
Sameining ríkisstofnana
Innkaupamál ríkisins
Fjármagnskostnaður ríkisstofnana og sjóða
Ástæða úttektar
Í starfsáætlun Ríkisendurskoðunar fyrir stjórnsýsluendurskoðun á árinu 2012 [hlekkur] er fjármagns¬kostnaður ríkisins tilgreindur meðal verkefna. . Samkvæmt lögum og reglum er ríkisstofnunum almennt ekki heimilt að fjármagna rekstur sinn með lánum. Til þess þurfa þær sérstaka heimild frá Alþingi. Engu að síður greiddu ríkisstofnanir og sjóðir í A-hluta ríkissjóðs árlega nokkur hundruð m.kr. í fjármagnskostnað á tímabilinu 2007-2011, m.a. vegna dráttar- og yfirdráttarvaxta og vaxta af skammtíma- og langtímalánum.
Lýsing
Úttekt Ríkisendurskoðunar á fjármagnskostnaði ríkisstofnana og sjóða í A-hluta ríkissjóðs hófst í byrjun árs 2012 og byggir einkum á greiningu gagna úr fjárhags¬upplýsingakerfi ríkisins og upplýsingum frá fjármálaráðuneyti og Fjársýslu ríkisins.
Markmið
Megin¬markmið úttektarinnar er að kanna viðskiptaskuldastöðu stofnana og sjóða á tímabilinu 2007‒2011 og fjármagnskostnað sem greiddur var af þessum skuldum. Þá verður könnuð fylgni þessara aðila við lög og reglur, m.a. fjárreiðulög og reglur nr. 83/2000 um láns- og reikningsviðskipti ríkisstofnana í A-hluta ríkis¬sjóðs. Loks verður kannað hvernig eftirliti stjórnvalda er háttað í þessu efni.
Útgáfa
Stefnt er að því að birta niðurstöður úttektarinnar í opinberri skýrslu í apríl 2012.
Leigusamningar ríkisjóðs
Ástæða úttektar
Ásbjörn Óttarsson alþingismaður spurði fjármálaráðherra hinn 8. desember 2010 um leigusamninga hjá ráðuneytum og undirstofnunum þeirra. Í framhaldi af svari ráðherrans, dagsettu 31. maí 2011, ákvað Ríkisendurskoðun að hefja stjórnsýsluúttekt á því hvernig ríkisstofnanir standa að gerð húsaleigusamninga við aðila á almennum markaði.
Lýsing
Úttektin mun beinast að því hvernig ríkisstofnanir standa að gerð húsaleigusamninga um skrifstofuhúsnæði við aðila á almennum markaði. Athugað verður m.a. hvernig umsýslu og eftirfylgni er háttað með slíkum samningum, hverjir hafi heimild til að gera þá og skuldbinda þar með ríkissjóð og hvert leigutaka ber að leita eftir sérfræðiráðgjöf, s.s. varðandi þarfagreiningu, verðkönnun o.fl.
Markmið úttektar
Svara á því hvort að ríkið hefur mótað ákveðna stefnu um hvernig það uppfyllir húsnæðisþörf sína og hvort það hafi heildaryfirsýn um alla húsaleigusamninga sem gerðir eru á þess vegum. Þá verður m.a. lagt mat á hvort undirbúningur að gerð þeirra sé eins og best verður á kosið og hvort æskilegt sé að þeir séu gerðir til langs tíma án þess að í þeim séu uppsagnarákvæði.
Útgáfa
Úttektin hófst í september 2011 að lokinni forkönnun. Gert er ráð fyrir að niðurstöður hennar verði birtar í opinberri skýrslu í febrúar 2012.
Rekstrarumhverfi hjúkrunarheimila
Ástæða úttektar
Forsætisnefnd Alþingis óskaði eftir því að Ríkisendurskoðun kannaði rekstrarumhverfi hjúkrunarheimila að frumkvæði Jóns Gunnarssonar alþingismanns. Í erindi hans til nefndarinnar kemur m.a. fram að framlög til hjúkrunarheimila hafi verið skorin mikið niður síðustu ár sem hafi bitnað á þjónustu þeirra. Vegna aukinnar heimaþjónustu hafi þróunin orðið sú að fólk sé nú almennt veikara þegar það flytur á heimilin en áður. Þetta hafi haft í för með sér aukið álag á starfsemi og starfsmenn heimilanna.
Lýsing
Úttektin hófst í nóvember 2011 eftir stutta forkönnun sem miðaði að því að kanna hvaða þættir hefðu helst áhrif á rekstrarumhverfi hjúkrunarheimila og hvaða gögn væru tiltæk í því sambandi. Úttektin afmarkast við hjúkrunarheimili með hjúkrunarrými sem skilað hafa rekstraryfirlitum til velferðarráðuneytisins fyrir árin 2007 og 2010 og mun fyrst og fremst byggja á greiningu fyrirliggjandi gagna.
Markmið
Markmið úttektarinnar er að leita svara við því hvort samdráttur í fjárveitingum síðustu ára hafi skapað aukið álag á starfsemi og starfsmenn hjúkrunarheimilanna og þannig haft áhrif á þjónustu þeirra.
Útgáfa
Stefnt er að því að birta niðurstöður úttektarinnar í febrúar 2012.
Eftirlitsheimildir Tryggingastofnunar
Ástæða úttektar
Í skýrslum Ríkisendurskoðunar Eftirlit með innheimtu sekta og sakarkostnaðar (2009) og Innheimta opinberra gjalda (2010) kemur fram að stjórnvöld hér á landi hafi mun takmarkaðri lagaheimildir til að afla upplýsinga um fjárhags- og eignarstöðu skuldara en stjórnvöld annars staðar á Norðurlöndum. Í ljósi þessa ákvað stofnunin að kanna heimildir Tryggingastofnunar til að afla upplýsinga um bóta- og lífeyrisþega.
Lýsing
Mikilvægt er að fjárveitingar til almannatryggingakerfisins séu nýttar með hagkvæmum og árangursríkum hætti og að bætur og lífeyrir renni til þeirra sem á þeim eiga rétt samkvæmt lögum og reglum. Kannað verður hvort og þá hvaða takmarkanir eru á heimildum Tryggingastofnunar til að afla nauðsynlegra gagna hjá öðrum ríkisstofnunum um bóta- eða lífeyrisþega til að geta metið réttmæti bótagreiðslna í samræmi við gildandi lög og reglur. Þá verður skoðað hvaða úrræði stofnunin hefur til að innheimta ofgreiddar bætur.
Markmið úttektar
Leitast verður við að meta hvort núverandi lagaheimildir geri Tryggingastofnun kleift að rækja skyldur sínar, hvort heimildir hennar til að sannreyna upplýsingar séu fullnægjandi, hvort úrræði til innheimtu hafi tilætluð áhrif og hvernig þessum málum er fyrir komið í Danmörku, Noregi og Svíþjóð.
Útgáfa
Úttektin hófst í nóvember 2011 að lokinni forkönnun. Gert er ráð fyrir að niðurstöður hennar verði birtar í opinberri skýrslu í lok febrúar 2012.
Fóðursjóður
Ástæða úttektar
Fóðursjóður var stofnaður árið 1995 í tengslum við samning Íslands við Alþjóðaviðskiptastofnunina. Samningurinn kveður m.a. á um að ekki megi hefta innflutning á dýrafóðri nema með tollvernd. Meginverkefni Fóðursjóðs er að greiða innflytjendum fóðurs fé úr sjóðnum sem samsvarar þeim tollum sem þeir hafa greitt við innflutning, þ.e. endurgreiða áður álagða tolla. Þetta fyrirkomulag kallar á aðkomu a.m.k. fjögurra aðila og hefur í för með sér töluverðan umsýslukostnað fyrir ríkið.
Lýsing
Úttekt Ríkisendurskoðunar á Fóðursjóði hófst um miðjan október 2011 og byggir einkum á greiningu gagna og upplýsingum frá sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti, Fjársýslu ríkisins, Tollstjóra, Bændasamtökum Íslands og fjármálaráðuneyti.
Markmið
Meginmarkmið úttektarinnar er að kanna tilverugrundvöll og umsýslu Fóðursjóðs og hver sé ávinningurinn af starfrækslu hans.
Útgáfa
Stefnt er að því að birta niðurstöður úttektarinnar í opinberri skýrslu í byrjun janúar 2012.
Landbúnaðarháskóli Íslands
Ástæða úttektar
Landbúnaðarháskóli Íslands hefur á undanförnum árum glímt við mikinn rekstrarvanda og hefur Ríkisendurskoðun vakið athygli á alvarlegri fjárhagsstöðu skólans í opinberum skýrslum sínum og endurskoðunarbréfum á liðnum árum. Í árslok 2010 var eigið fé skólans neikvætt um 228 m.kr., eða um 39% af fjárframlagi ríkisins til hans það ár.
Lýsing
Úttekt Ríkisendurskoðunar á Landbúnaðarháskóla Íslands hófst í byrjun september 2011. Hún felst fyrst og fremst í athugun á fjármálastjórn skólans og eftirliti fagráðuneyta með rekstrarstöðu hans á tímabilinu 2005-11 en skólinn færðist undir forræði mennta- og menningarmálaráðuneytis frá sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti í ársbyrjun 2008. Úttekin byggir einkum á greiningu upplýsinga úr ársreikningum, endurskoðunarbréfum, nemenda- og verkbókhaldi skólans og upplýsingakerfum ríkisins. Einnig viðtölum við stjórnendur skólans og starfsmenn fagráðuneyta.
Markmið
Með úttekt sinni leitast Ríkisendurskoðun við að meta ástæður hallareksturs skólans, gera grein fyrir þeim aðgerðum sem gripið hefur verið til og kanna hvort þær hafi skilað árangri. Skoðað verður hvernig skuldir og eignir skólans hafa þróast á tímabilinu og metið hvernig staðið var að sölu eigna. Þá verður lagt mat á hvort efnahagsreikningur árið 2010 endurspegli raunverulegan höfuðstól skólans.
Útgáfa
Stefnt er að því að birta niðurstöður úttektarinnar í opinberri skýrslu seinni hluta nóvember 2011.
Rannsóknarframlög til háskóla
Ástæða úttektar
Við eftirfylgniúttekt Ríkisendurskoðunar árið 2010 vegna skýrslunnar Kostnaður, skilvirkni og gæði háskólakennslu kom í ljós að ástæða væri til að taka til nánari skoðunar rannsóknarframlög ríkisins til háskóla og hvernig þau eru ákveðin. Ljóst er að slík framlög hafa hingað til að stórum hluta ráðist af rekstrarformi háskólanna og sögulegum forsendum.
Lýsing
Úttekt Ríkisendurskoðunar á rannsóknarframlögum til háskóla hófst vorið 2011 og lauk forkönnun í byrjun hausts. Athugunin felst einkum í að kanna forsendur opinberra rannsóknarframlaga til íslenskra háskóla og tengsl þeirra við stefnu stjórnvalda um rannsóknir. Einnig er hugað að eftirliti stjórnvalda og einstakra skóla með meðferð og nýtingu þeirra fjármuna sem renna eiga til rannsókna. Úttektin byggir einkum á greiningu gagna frá mennta- og menningarmálaráðuneyti, íslenskum háskólum, Rannís og Vísinda- og tækniráði.
Markmið
Með úttekt sinni leitast Ríkisendurskoðun við að meta núverandi fyrirkomulag og hvort það stuðli að gagnsæi og hagkvæmri nýtingu fjármuna. Stofnunin væntir þess að niðurstöðurnar muni nýtast stjórnvöldum við að þróa núverandi fyrirkomulag og sem innlegg í framtíðarstefnumótun þeirra.
Útgáfa
Stefnt er að því að birta niðurstöður úttektarinnar í opinberri skýrslu um miðjan nóvember 2011.
Skuldbindandi samningar ríkisins
Ástæða úttektar
Í úttektum sínum hefur Ríkisendurskoðun iðulega orðið þess áskynja að bæta þurfi meðferð skuldbindandi samninga sem einstök ráðuneyti og stofnanir þeirra gera við einkaaðila, samtök eða sveitarfélög um tiltekin verkefni. Í mörgum tilvikum hefur verið unnið árum saman samkvæmt útrunnum samningum og eins hefur verið misbrestur á því að fylgt hafi verið eftir ákvæðum þeirra, t.d. um uppgjör fjárhags- og þjónustuskuldbindinga.
Lýsing
Í ársbyrjun 2011 kallaði Ríkisendurskoðun eftir afritum af öllum skuldbindandi samningum ríkisins og í kjölfar þess ákvað stofnunin að skoða nánar framkvæmd, eftirlit og eftirfylgni með samningum einstakra ráðuneyta. Annars vegar er horft til þess hvort og þá hvernig ráðuneyti tryggi eðlilegt samræmi í framsetningu samninga sem þau eða stofnanir þeirra hafa gert. Hins vegar er horft til þess hvernig fylgst er með því að skilyrðum sem samningar kveða á um sé fullnægt og hvernig eftirliti og eftirfylgd með þeim er háttað.
Markmið úttektar
Með úttektinni er leitast við að fá yfirsýn um stöðu mála, m.a. hve mikið er um að greitt sé eftir útrunnum samningum, hvernig hlutverk verkkaupa er skilgreint í samningum, hvernig ráðuneytin sinna hlutverki sínu sem verkkaupi og hvernig eftirliti þeirra með stofnunum sínum og þeim samningum sem þær gera er háttað. Á þann hátt vill Ríkisendurskoðun leggja sitt af mörkum við að bæta meðferð skuldbindandi samninga ríkisins, auka eftirlit og eftirfylgni með samningunum og koma þar með í veg fyrir að verksalar fái greitt fyrir verk sem eru illa framkvæmd eða þjónustu sem ekki er veitt.
Útgáfa
Ríkisendurskoðun gerir ráð fyrir að birta afrakstur vinnu sinnar í nokkrum stuttum skýrslum. Hin fyrsta var birt í júní 2011: Ábending frá Ríkisendurskoðun: Skuldbindandi rekstrar- og þjónustusamningar ríkisins. Að auki eru fimm skýrslur í vinnslu og er gert ráð fyrir að þær verði birtar í nóvember og desember 2011. Hver og ein þeirra lýtur að stöðu samninga í einu ráðuneyti. Gerðar verða sambærilegar athuganir hjá öllum ráðuneytunum á næstu mánuðum.
Sameining ríkisstofnana
Stjórnvöld hafa kynnt áform um að endurskipuleggja opinbera þjónustu og sameina stofnanir á næstu árum. Í samræmi við lögbundið hlutverk sitt hefur Ríkisendurskoðun ákveðið fylgjast með því hvernig þessi áform ganga fram og meta hvernig til tekst.
Verkefnið flokkast undir svokallað samtímaeftirlit. Í því felst að fylgjast með stjórnun og rekstri ríkisins í samtíma í stað þess að gera úttekt eftir á, jafnvel að nokkrum árum liðnum, eins og hingað til hefur verið venjan í starfsemi stofnunarinnar.
Útbúinn hefur verið listi með spurningum sem beint verður til ráðuneyta og stýrihópa (sjá hlekk). Þær lúta í senn að undirbúningi og framkvæmd fyrirhugaðra breytinga og fela í sér þau árangursviðmið sem stofnunin mun horfa til við matið.
Spurningalistinn verður sendur fyrrnefndum aðilum þegar formleg ákvörðun um sameiningu liggur fyrir eða þegar lög þar um hafa verið samþykkt á Alþingi. Ríkisendurskoðun mun vinna úr svörunum og öðrum upplýsingum og birta þau og niðurstöður sínar jafnóðum í opinberum skýrslum.
Gögn tengd verkefninu:
Sameining í ríkisrekstri – 6. Embætti landlæknis
Sameining í ríkisrekstri – 5. Velferðarráðuneyti
Sameining í ríkisrekstri – 4. Innanríkisráðuneyti
Sameining í ríkisrekstri – 3. Eitt félag um flugleiðsögu og flugvallarekstur
Sameining í ríkisrekstri – 2. Myndun Þjóðskrár Íslands
Sameining í ríkisrekstri – 1. Landið eitt skattumdæmi
Innkaupamál ríkisins
Innkaup á vörum og þjónustu eru um fjórðungur allra útgjalda ríkisins. Ríkisendurskoðun vill stuðla að því að dregið verði úr þessum kostnaði og að féð verði betur nýtt.
Í starfsáætlun Ríkisendurskoðunar um stjórnsýsluendurskoðun fyrir árin 2009–11 kemur fram að stofnunin muni á tímabilinu leita leiða til að auka sparnað í rekstri ríkisins og einstakra stofnana þess. Í þessu skyni verði sjónum m.a. beint að innkaupum ríkisins á vörum og þjónustu.
Úttekt Ríkisendurskoðunar á innkaupamálum ríkisins hófst haustið 2009 og skiptist í nokkra hluta. Gefin er út skýrsla eða sjálfstæð ábending um niðurstöður hvers hluta.
Gögn tengd verkefninu:
Ábending frá Ríkisendurskoðun. Framkvæmd og utanumhald rammasamninga
Ábending frá Ríkisendurskoðun. Innkaup löggæslustofnana
Ábending frá Ríkisendurskoðun. Viðskipti heilbrigðisyfirvalda við Heimilislæknastöðina ehf.
Ábending frá Ríkisendurskoðun. Kaup á tækniþjónustu vegna Norðurlandaráðsþings
Ábending frá Ríkisendurskoðun. Kaup Fasteigna ríkissjóðs á málningarþjónustu
Opinber innkaup. Áfangaskýrsla 4. Verktakagreiðslur hjá Fasteignaskrá
Opinber innkaup. Áfangaskýrsla 3. Viðskipti ríkisstofnana við 800 birgja
Opinber innkaup. Áfangaskýrsla 2. Verktakagreiðslur hjá Háskóla Íslands
Opinber innkaup. Áfangaskýrsla 1. Innkaupastefna ráðuneyta